Amasya,Anadolu daki Oxford

0
252

Nazlı bir gelin gibi süzüle süzüle geçtiği topraklara bereket götüren YEŞİLIRMAK ,şehrin hayat damarı tablo gibi dizilmiş konaklar ,tarihi antik zaman dan kalma birbiri ile bağlı kaya mezarlar ,Ferhat ‘ın dağları delerek getirdiği Şirin ile ilgili efsanesi ,osmanlı sehzadelerinin  yetiştiği şehir tam bir kültür silsilesine sahipdir…

Ahşap kokulu konakların arasında suyun rengi ve kokusu sizi sayfiye yerindeymiscesine hissini veriyor…

Hititler dahil 11 ayrı uygarlıkla eşleşmiş bu şu şehri 10000 bin yıllık bir tarih geçmişine sahip dır..

1861 yılında şehri ziyaret eden Fransız seyyah G.perrat Anadolu nün oxford u olarak nitelendirmişti.Şehzade lerin eğitim ve yönetim stajlarını bu şehirde gerçekleştirmeleri medreseler ve kütüphaneleri bu belirleme de etkili olmuştur

Her şehrin bir ruhu vardır.. Kültürel birikim ve tarihi yapı ve şahsiyetler bu ruhu kaybolmaz şekilde şehrin coğrafyasına ve demografik yapısına kazır.. Amasya böyle saray kültür ve terbiyesinin tek tek tüm insanlarına işlendiği bir yer gibidir..

Şehre” alimler kenti” unvanını kazandıran kitapların büyük kısmı Amasya Beyazid Yazma eserler  kütüphanesinde sergilenmektedir

Bugün kütüphanecilik hizmeti verilen medrese binası Sultan II. Bayezid’in emriyle oğlu Şehzade Ahmet tarafından 1485- 91 yılları arasında yaptırılmıştır. Amasya daki  medreselerin en büyüğü anlamına gelen Medrese-i Sultaniye veya Sultaniye Medresesi adı altında uzun yıllar hizmet vermiştir. İlk Müderrisi Şeyhülislam Zembillizade Ali Efendi’ dir.
Cumhuriyetin ilanından sonra Atatürk’ün emriyle 1925 yılında ilde bulunan yazılı ve basılı eserlerle birlikte, arkeolojik ve etnografik eserlerde bu binada toplatılarak, kütüphanecilik ve müzecilik hizmetlerinin temeli atılmıştır.

7 binden fazla el yazmasi eserin bulunduğu 7.yüzyıldan kalma Kuranı Kerim örnekleri de yer alıyor..

Müzikle tedavinin yapıldığı anadolu daki ilk akıl hastanesi de bu kente bulunmaktadır..

14 yıl bashekimlik yaptığı bimarhanede Sabuncuoğlu Şerefeddin in kullandığı müziğe dayalı psikiyatri tedavi yöntemlerinin bugün de kullanılmaya başlayacağı hususunda karar aldılar. .

1308 yılında darüsşifa olarak 18 yuzyila kadsr Akıl hastanesi olarak kullanılan bina,bugün için Sabuncuoglu Tıp ve cerrahi muzesi olarak hizmet vermektedir…

Yeşilırmak kıyısında yürürken MÖ 53 doğan Ve kavimler ve yaşadıkları coğrafyalarla ilgili çalışmaları bulunan tarihçi filozof Strabon da Amasya lıdır..

İrili ufaklı 23 e yakın Antik kral kaya mezarları yeşilırmak kıyısında krallar vadisinde bulunmaktadır..Birkısmı antik yollarla birbirine bağlı kaya mezarının en büyüğü 15 metre yüksekliğindedir..

Harşena Kalesine vardığınızda 8 kademeli koruma sistem i ile karşı karşıya kalırsınız Yanında şehzadeler döneminde harem olarak kullanmış  Kızlar Sarayı vardır.

 Kayalara oyulmus bir diger harika eser de Ferhat Su kanalıdir..Efsane de kralın kizina asik olan Ferhat dan imkansiz olarak gozuken daglari delerek su getirmesi halinde kizi Şirin i verecegini soylemisdir. Kaya gok gurultusu seklindeki kazma sesleri sehire yaklastiginda hile ile Ferhatı katlederek aski engellemistir. lari delerken Kayalara oyulmuş bir diğer harika ise Ferhat Su Kanalı. Efsaneye göre Persler döneminde meşhur bir nakkaş olan Ferhat, sultanın kız kardeşi Şirin’e âşık olmuş. Ferhat in yaptigina inanilan antik su yolu bugun ziyaretlere açiktir.

Camiler Diyarı Amasya da her eserin ayrı bir anlami ve güzelliği vardir..2.Beyazid Külliyesi bir üniversite kampüsünü andırmaktadır.. Yaprak motifi ile bezeli  minberi Mehmet Paşa Camii Osmanlı mermer isciliginin nadir örneklerindendir. Beyazid camiindeki kemerli revak ,ahsap suslemeler i carpıci Merzifon daki Abide Hatun camii muhtesem…Gümüş köyünde eski kiliseden çevrilen Maden camii freskleri ile Amasya nin AYOSOFYASI gibi dir.Yunanistan da hoşgörü camii ödülü almıştır..

24 binden fazla eserin sergilendiği dünyadaki tek müslüman mumyaların bulunduğu müzeler.de.amasya nın görülmesi gerekli yerlerindendir..

14 yüzyılda yaşayan ilhanlilara ait vali İsbua Noyan,Camudah ve Pervane Mehmet esi ve cocuklarına ait mumyalanmış cesetler Selcuklu Mezar inin 1920 li yillarda yil yapim calismalari esnasinda ortaya cikmistir..günümüzde  çok turist çekmektedir..

Amasya Tamimi ile Türkiye Cumhuriyetinin  temelinin atıldığı Saraydüzü Kışlası milli mücadele müzesine dönüştürülmüştür..

285 evin tescillendigi Amasya evlerinden bir kısmı  kentte restauran ve otel olarak hizmet vermektedir.

12 Şehzade nın eğitim ve yetiştirilmesi bu şehirde sağlanmıştır.. Devleti yonetecek en mukemmel egitim verilirdi.Spor edebiyat gucu kazandirilir Musiki egitimi verilirdi. Yıldırım Beyazid,Çelebi Mehmet,2.Murat,Fatih sultan Mehmet,2.Beyazid ,3.Murat ve Yavuz Sultan selim burada valilik yaptıktan sonra tahta çıkmıştır.Diger 5.tanesi Almanya da valilik yapmistir..Şehzadeler evi müzesi de gidildiğinde görülmesi gereken yerledendir..

SELMA YILDIRIM

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen adınızı buraya girin